Etiquette

Niet veel mensen weten wat Iaido is, het is een in Nederland niet zo’n bekende vorm van Budo. Iaido zit vol met tradities en etiquette.
De veiligheid van de beoefenaars staat voorop.

Wat is nu eigenlijk Iai Do?
Letterlijk betekent het “de weg van het zwaard”. DO betekent in het Japans; de weg (welke men bewandelt). Iai betekent hier het zwaard. Dus de weg van het zwaard! Als men het vertaalt naar de training, betekent het eigenlijk:
-het snel trekken van het zwaard
-waarna een even snelle actie (nukitsuke / kiritsuke)volgt
-hierna volgt het afschudden van het “bloed” (chiburi)
-het opbergen van het zwaard (noto) in de schede (saya)!

De veiligheidsvoorschriften kunnen als volgt onderverdeeld worden:
1.) Veiligheid v.w.b. het materiaal
-passen alle kledingstukken correct?

-zijn de (himo) koorden correct gebonden en weggestopt?
-zijn eventueel gebruikte bokken heel en splintervrij?
-is het zwaard (iaito of shinken) schoon, en schadevrij?
-is de mekugi in orde?
-zijn de tsuba en de seppa in orde?
-is de tsuka ito geborgd?
-zijn de tsuka en de seppa passend?
-is de saja niet beschadigd (koiguchi e.d.)?
-past de habaki goed in de koiguchi?

2.) Persoonlijke veiligheid
-verhindert het haar een goed zicht?
-zijn vinger- en teennagels kort geknipt?
-zijn verwondingen goed verbonden?
-hebt u verwondingen/blessures die rust vereisen?
-hebt u genoeg ruimte om te trainen?
-zit u niemand anders in de weg als u traint?
-weet u welke kata de anderen trainen?

3.) Veiligheid van de omgeving
-is de dojo (trainingsruimte) groot genoeg?

-is het plafond hoog genoeg?
-is het oppervlak van de vloer geschikt voor Iaido?
-is de verlichting voldoende?

-is er een EHBO-kist aanwezig? Met voldoende spullen?
-is er iemand aanwezig die een EHBO-diploma heeft (geldig)?
-Is er een nooduitgang (ook geschikt voor gewondentransport)?
-weet u waar het dichtstbijzijnde ziekenhuis is?
-is er een telefoon in de dojo (of vlakbij)?
-heeft er iemand een mobiele telefoon bij zich?

Etiquette (Saho)
Ten tijde van het feodale Japan, waar het Bujutsu (krijgskunst) en Kobudo (trainen met kleine wapens) in opkomst was, ontstond een rigoureus systeem van etiquette! Dit had vele doeleinden, maar hoofdzakelijk was het een atmosfeer waarin superioriteit werd gerespecteerd en vereerd! Dit respect voor iemands hogere kaste drong door in alle aspecten van de sociale klassen en speciaal tussen de klassen onderling. In tijden van burgeroorlog was het zeer belangrijk iemands belangrijkheid (of onbelangrijkheid!) te demonstreren. Dit was zeer zeker het geval als men wapens droeg of hanteerde! Als men agressief overkwam terwijl dat eigenlijk niet de bedoeling was, dan ontstonden er misverstanden en gevaar! Om deze reden was de vorm van etiquette (saho) v.w.b. de omgang met wapens, alsmede het gedrag tijdens trainingen en lessen, van zeer groot belang en zeer formeel!

Het is belangrijk het volgende te weten:
-de correcte buiging (rei) bij verlaten of binnentreden van de dojo
-de correcte methode van overhandiging van het zwaard aan derden
-de correcte buiging voor het zwaard (torei) voordat het in de obi (band) gestoken wordt
-uw correcte positie in de dojo tijdens de torei

-de correcte positie t.o.v. de kamiza voor het groeten naar deze kamiza
-de juiste methode als u een hogere in rang om advies vraagt
-de juiste methode als u advies geeft of krijgt
-de juiste manier om iemand te passeren in de dojo
-de juiste manier om u te gedragen als u laat (te laat) in de les komt

-de juiste manier om u even te excuseren als u even naar de WC moet e.d.
-de correcte opstelling (staan) als u naast een partner hebt gezeten voor een techniektraining
-de juiste manier van afgroeten als u door een leraar gebruikt bent om een techniek voor te doen
-welk schoeisel in de Dojo toegestaan is en waar dit te laten als u het niet gebruikt
-de juiste manier van zitten als u uw zwaard reinigt na de les
-de juiste manier van het zwaard uit de saya halen voor reiniging of voor bezichtiging door derden
-de juiste manier van het zwaard op de grond leggen als u olie moet pakken e.d.
-de juiste positie als u het zwaard op de grond moet leggen bij de muur.

Hoe u te gedragen in de Dojo
We hebben gezien hoe belangrijk de etiquette is in relatie tot de veiligheid en hoe deze in relatie staat tot een goede houding (attitude). Deze houding is een serieuze zaak omdat we ons continu moeten realiseren wat de gevolgen zijn van onze acties! Een goed voorbeeld doet goed volgen. Als u omhoog klimt in de kyu- en Dangraden neemt deze verantwoordelijkheid steeds meer toe!

Hieronder volgt een lijst van zaken die een voorbeeld zijn van slecht gedrag in de dojo:
-schoenen dragen in de dojo

-eten of drinken in de dojo
-uzelf of anderen afleiden door b.v. met videocamera’s, mobiele telefoons e.d. te rommelen

-het dragen van sieraden, of overdadige make-up
– onnodig praten, dit zou beperkt moeten blijven tot de les zelf
-niet gebruikt materiaal op de grond laten liggen
-over op de grond liggende zwaarden heen lopen
-tussen leraar en leerling doorlopen als deze aan het observeren is
-de werkruimte van een trainende leerling binnenlopen
-te laat komen of, nog erger, te vroeg weggaan
-weigeren deel te nemen aan een oefening

-respectloos omgaan met hogergeplaatste leerlingen of leraren
-oefeningen doen anders dan door de leraar voorgedaan

-een plaats innemen van een hogergeplaatste leerling

Iedereen maakt zich wel eens schuldig aan een of meer van bovengenoemde fouten, door onachtzaamheid, onwetendheid of andere oorzaken, dit is niet erg zolang men maar niet met opzet of door eigenwijsheid enz. deze dingen doet!

Schoonmaken van het zwaard
De iaito (oefenzwaard):
De iaito is gemaakt van een metalen legering. Hierdoor vergt het niet zoveel grondig schoonmaakwerk. Af en toe even vingerafdrukken wegvegen met een lapje is het minimum vereiste. Hoewel; het zwaard behandelen alsof deze echt is, heeft ook zo zijn voordelen. Grondig schoonmaken van het blad, gezeten in een hoek van de dojo, na de les, heeft de volgende doeleinden:
-ontwikkelt de gewoonte om het blad zorgvuldig te reinigen; hierdoor ontstaat vanzelf de nodige gelegenheid om uw zwaard op gebreken te controleren;
-ontwikkelt een gezond respect voor het blad vooruitlopend op een echt zwaard; u oefent de correcte manier van schoonmaken van een echt blad.

De shinken (echt zwaard):
De shinken is niet gemaakt van roestvast staal. Het zuur van uw vingers zal roestvlekken veroorzaken. De mune zal roesten vanwege de aanraking met uw linkerhand tijdens noto. Hierdoor is het noodzakelijk om het blad van uw shinken goed schoon te maken en te houden. Dit dient te geschieden na elke training of les. Regelmatig schoonmaken op deze manier geeft ook de gelegenheid om uw zwaard continu te controleren op beschadigingen. Gebruik goede materialen, b.v. goede olie!  Net zoals torei een manier is om uw respect voor het zwaard te tonen op een fysieke en mentale manier, is onderhoud hetzelfde maar dan materialistisch gezien! Het moet gedaan worden op een stille, grondige manier uit respect voor de etiquette! Nadat u een goede plek gevonden hebt en u uzelf aan het voorbereiden bent door olie, poeder en papier, gereed te leggen, maakt u het blad grondig schoon met het papier om zoveel mogelijk olie weg te halen. Doe hierna zoveel poeder (uchiko) op het blad dat op kleine afstandjes van elkaar, poeder aangebracht is op het blad. Dit op beide kanten over de gehele mune (rug van het blad). veeg weer grondig schoon zodat het poeder het blad ontdoet van de laatste resten olie. Breng nu een dun laagje olie aan op het blad. Plaats het zwaard nu in de saya (schede). Het is belangrijk dat het gehele blad schoongemaakt wordt. Zorg ervoor dat u niet alleen de mune en de hi (bloedgleuf), maar ook bij de scherpe kant van het blad, schoon maakt. OliĆ«n moet ook grondig gebeuren. Dit kan gebeuren met een klein lapje katoen of een stukje papier van het juiste materiaal.. Dit moet u dan licht drenken in de olie.

Comments are closed.